Νίκου Γεωργακάκη: Εξηγείται ο αυταρχισμός της τελευταίας περιόδου;

0

Εξηγείται ο αυταρχισμός της τελευταίας περιόδου;

Η κοινωνική,  αναπτυξιακή, αστυνομική συνιστώσα του κράτους

Νίκου Γεωργακάκη

  1. Πρόλογος

Η τελευταία περίοδος, που μπορεί να  χαρακτηριστεί σαν περίοδος μεγάλης υποχώρησης  κινητοποιήσεων, συγκεντρώσεων κλπ, λόγω  της πανδημίας και όχι μόνο,  βλέπουμε με αφορμή κάποιες επετείους, να παρουσιάζονται σημαντικά φαινόμενα   καταστολής και αυταρχισμού(πχ κατά την επέτειο του Πολυτεχνείου και άλλες εκδηλώσεις), που κάθε ψύχραιμος παρατηρητής διερωτάται, αν δικαιολογούνται τέτοια φαινόμενα, αστυνομοκρατίας, σήμερα.

Για την ανάλυση των φαινομένων αυτών, προσεγγίζουμε και μελετάμε  τις  γενικότερες μεταβολές που έχουν συντελεστεί και συντελούνται  στα διάφορα υπουργεία της Δημόσιας Διοίκησης, τόσο στο αρμόδιο υπουργείο Δημόσιας Τάξης όσο και γενικότερα.

 

  1. Η δημόσια διοίκηση και τα χαρακτηριστικά της.

Με βάση τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών (apografi.gr),  παρακολουθούμε  πως έχει εξελιχθεί από άποψη στελέχωσης, το κοινωνικό κράτος, το αναπτυξιακό κράτος και το αστυνομικό. Παραθέτουμε λοιπόν, τα επίσημα  στοιχεία για   την εξέλιξη στο ανθρώπινο δυναμικό της Δημόσιας Διοίκησης, με διάκριση  σε α (κοινωνική συνιστώσα =Υπουργεία Υγείας. Παιδείας, Κοινωνικής Ασφάλισης) , β(αναπτυξιακή συνιστώσα =Υπουργεία Ανάπτυξης, Ενέργειας, Αγροτικής Ανάπτυξης, Τουρισμού, Ναυτιλίας), γ (συνιστώσα αστυνόμευσης =κυρίως του υπ. Δημόσιας Τάξης ) την περίοδο της κρίσης και  κηδεμονίας από την Τρόϊκα, μετά το 2013 που συγκέντρωσα δεδομένα.

Πίνακας Ι

Σύνολο Δημοσίων Υπαλλήλων(Δ.Υ),  υπάλληλοι Υπ. Εσωτερικών & Δημόσιας Τάξης

Απασχόληση σε χιλιάδες. (2013- 2020)

ΕΤΟΣ Δημόσιοι Υπάλλ. Σύνολο (χιλ)     a Υπάλληλοι Δημόσ. Τάξης η Προστασ. του Πολίτη (Δ.Τ.)

= (χιλ)    b

Υπάλληλοι  Υπ. . Εσωτερικών             (ΥΠ. ΕΑ) c Συνολική Απασχ. Υπ Εσωτερ.

(d= b+c)

Απασχ. Δημόσια Τάξη/Σύνολο e=b/a % Συνολική Απασχ. Χώρας (χιλ)   e a/e  %
Δεκ-13 599,2 62,9 0,6 63,5 10,50 3513,2 17,06
Δεκ-14 576,9 62,9 0,6 63,5 10,90 3536,2 16,31
Δεκ-15 566,9 64,9 64,9   3610,7 15,7
Δεκ-16 565,7   64 64   3673,6 15,4
Δεκ-17 566,9   64,5 64,5 3752,7 15,11
Δεκ-18 565,3 63,6 0,8 64,4 11,25 3828 14,77
Δεκ-19 572,3 67,9 1,6 69,5 11,86 3911 14,63
Οκτ-20 569,1 71,4 1,5 72,9 12,55 3925 14,49
Μεταβολή  % -5,02% 13,5%   15%      

Πηγή:

1.Μητρώο Ανθρωπίνου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου (apografi.gov.gr)

  1. ΕΛΣΤΑΤ (Απασχολούμενοι)

Σημείωση: την περίοδο 2015-2017 οι αστυνομικοί υπάγονταν στο στο Υπουργείο Εσωτερικών ενώ την υπόλοιπη  χρονική περίοδο, πριν και μετά από αυτή την περίοδο, στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης

Όπως βλέπουμε, από τον παραπάνω πίνακα, η συνολική απασχόληση στο δημόσιο, στήλη a,  μειώνεται απόλυτα μεταξύ 2013 και 2020 κατά  5, 02 %  από 599,2 χιλ σε 569,1 χιλιάδες, αλλά και σχετικά προς το σύνολο των ΔΥ, από 17,06% σε 14,49 % και αποτυπώνεται   στην τελευταία, δεξιά  στήλη.

Αντίθετα,  το δυναμικό στη δημόσια τάξη, στήλη b, αυξάνει κατά 13,5% απόλυτα, από 62,9 χιλιάδες σε 71,4 χιλιάδες μεταξύ 2013 και 2020, αλλά και σχετικά από 10,50 % σε  12,55 % προς το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων.

 

Οι Αστυνομικοί στην Ευρώπη

Έχει, θεωρώ, αξία να κάνουμε  σύγκριση στην αστυνομική δύναμη μεταξύ των χωρών της ΕΕ,  με δείκτη τον αριθμό αστυνομικών ανά 100.000 κατοίκους όπως παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα και το σχετικό διάγραμμα.

Πίνακας ΙΙ

ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΙ ΑΝΑ 100000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ

ΧΩΡΑ Cyprus Greece Croatia

 

Italy

 

Portugal

 

Slovakia

 

Spain:

 

Belgium Austria
ΑΣΤ/100.χιλ 572 492

 

490 453 451 410 361 342 333
ΧΩΡΑ France

 

Scotland

 

Netherland Germany

 

Ireland

 

Poland

 

Sweden

 

Denmark

 

Finland

 

ΑΣΤ/100.χιλ 326 322 299

 

297 278 263 203 186

 

137

Διάγραμμα Ι

Police officers per 100,000 people./Δεδομένα 2016

Πηγή Eurostat (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/DDN-20190104-1)

Όπως βλέπουμε, η Ελλάδα,  με τη Κύπρο και τη Μάλτα, βρίσκονται στις πρώτες θέσεις στο δείκτη αστυνομικοί προς 100000 κατοίκους. Θα μπορούσε να δικαιολογήσει κάποιος το δείκτη αυτό, τους πολυάριθμους αστυνομικούς, λόγω της διασποράς του πληθυσμού και  τα πολυάριθμα νησιά, όμως δεν δικαιολογείται η μεγάλη διαφορά από τον μέσο όρο της Ε.Ε.,όπως επίσης η σταθερή αυξητική τάση  όταν στην Ευρώπη βλέπουμε τάση μείωσης και  συγκεκριμένα μείωση κατά  3,4% μεταξύ 2009 και 2016.

Ας δούμε όμως ποιες μεταβολές έχουν συντελεστεί και στις άλλες συνιστώσες της Δημόσιας Διοίκησης, την Κοινωνική και την Αναπτυξιακή.

Πίνακας ΙΙΙ Κοινωνικά και Αναπτυξιακά Υπουργεία. (Έτος 2013)

Τακτικό προσωπικό Δεκέμβριος 2013  
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ
Πηγή: Μητρώο Μισθοδοτούμενων Ελληνικού Δημοσίου  Δημόσιοι Υπάλληλοι
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ 86063
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 17150
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ 177547
  280760
 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ  
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 1685
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ 830
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 2155
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 831
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟΥ 8124
  13625

Πηγή: Μητρώο Ανθρωπίνου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου (apografi.gov.gr)

Πίνακας ΙV. Κοινωνικά και Αναπτυξιακά Υπουργεία. (Έτος 2019)

Α. Τακτικό προσωπικό (Εκτός ΝΠΙΔ)  ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2019
Πίνακας 1 – Σύνολο τακτικού προσωπικού (εκτός ΝΠΙΔ)  
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2019 Συνολικά
 ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2019
 ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ  
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 15603
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ 166358
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ 7315
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ 78887
  268163
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ  
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 2048
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 8132
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 1505
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 1148
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 793
  13626

Πηγή: Μητρώο Ανθρωπίνου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου (apografi.gov.gr)

Ποιες  μεταβολές λοιπόν είχαμε, με βάση τους πίνακες μεταξύ 2013- 2019;.

Στην κοινωνική Πολιτική οι εργαζόμενοι μειώθηκαν σε απόλυτο μέγεθος περίπου 1200, μεταξύ Δεκεμβρίου 2013 και 2019 ενώ στην αναπτυξιακή  πολιτική παρέμειναν σταθεροί  ~13 625. Βεβαίως, λόγω  μειούμενου παρανομαστή (σύνολο δημόσιων υπαλλήλων), καταγράφεται ποσοστιαία αύξηση, μικρή σχετικά και στις 2 κατηγορίες, όμως, η πιο εμφανής αύξηση είναι στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, όπου η  αύξηση του μεγέθους της απασχόλησης είναι  και σχετική και απόλυτη.

Γίνεται φανερό με τα παραπάνω δεδομένα, ότι, το θέμα της ασφάλειας- (δημόσιας τάξης) είναι  πάντα ψηλά στο ενδιαφέρον της όποιας κυβέρνησης, ενδιαφέρον που αναβαθμίζεται συν τω χρόνω.

Η ιδιωτική αστυνόμευση

Θεωρώ χρήσιμη  την αναφορά γενικά  στο θέμα της αστυνόμευσης,  ενσωματώνοντας στην σχετική εξέταση  και το ανθρώπινο  δυναμικό που ασχολείται σε ιδιωτικές εταιρίες αστυνόμευσης (security).

Με βάση στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ οι σχετικοί κωδικοί 8010 και 8020 μας δίνουν τα εξής δεδομένα για τα έτη 2011, 2016 και 2017 που παρατίθενται στη συνέχεια.

Πίνακας V.Οικονομική Δραστηριότητα -απασχόληση σε επιχειρήσεις Security

έτος Κωδκός NACE Rev2 Περιγραφή Αριθ.

Νομικών

 Μονάδων

ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (χιλ €)  Απασχόληση
2011

 

8010 Δραστηριότητες παροχής ιδιωτικής προστασίας 1.231 388.952 14.767
8020 Δραστηριότητες υπηρεσιών συστημάτων προστασίας 209 33.491 1.026
  ΣΥΝΟΛΟ 15793
2016 8010 Δραστηριότητες παροχής ιδιωτικής προστασίας 1.009 373.801 24.876
8020 Δραστηριότητες υπηρεσιών συστημάτων προστασίας 183 34.637 1.008
  ΣΥΝΟΛΟ 25884
2017 8010 Δραστηριότητες παροχής ιδιωτικής προστασίας 973 411.557 26.171
8020 Δραστηριότητες υπηρεσιών συστημάτων προστασίας 183 51.833 1.024
  ΣΥΝΟΛΟ 27195

ΕΛΣΤΑΤ

Με τα προαναφερθέντα δεδομένα για το ανθρώπινο δυναμικό του Υπ. Δημόσιας Τάξης, φαίνεται το διαχρονικό «ενδιαφέρον» των κυβερνήσεων  για τη  Δημόσια τάξη με συνεχείς προσλήψεις και στελέχωσή του υπουργείου που αποτυπώνεται στην    αύξηση αυτού του δυναμικού. Όμως, βλέπουμε, ότι παράλληλα και διαχρονικά τα τελευταία χρόνια, αυξάνεται και ο αριθμός των υπαλλήλων Security.

Με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το δυναμικό των Securities ανέρχεται σε 27000 εργαζόμενους. Αρμόδιοι  όμως της Ομοσπονδίας των εταιριών Securities ανεβάζουν τις σχετικές  εταιρίες  σε    περίπου 2000, και την  απασχόληση σε περίπου 45000 εργαζόμενους. Θεωρούμε, ότι, το δυναμικό σε εργαζόμενους που αναφέρει  η Ομοσπονδία είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα, γιατί είναι κοινή εκτίμηση πως  υπάρχει πολύ μαύρη εργασία.

Άρα, με τα πιο πρόσφατα δεδομένα, μπορούμε να πούμε ότι σε θέματα τάξης και ασφάλειας, ασχολούνται σήμερα δημόσιος και ιδιωτικός τομέας πάνω από 45000 + 71.400= 116.400  άτομα, μέγεθος που διαχρονικά αυξάνει. Μπορεί λοιπόν, κάλλιστα, να συμπεράνει κάποιος και όσον αφορά τον επαγγελματικό προσανατολισμό των νέων, πως   είναι κλάδος με προοπτική, με την έννοια ότι όλα τα δεδομένα συγκλίνουν στην ενίσχυση- ανάπτυξη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων αστυνόμευσης,

Κατά τη γνώμη μου, βέβαια, δεν είναι δικαιολογημένη αυτή η αύξηση, αφού  με βάση τις εξελίξεις των τελευταίων  χρόνων, δηλαδή και την ύφεση στο μαζικό κίνημα, την ύφεση σε    διαδηλώσεις και  γενικότερα σε κινητοποιήσεις, αλλά και την υποχώρηση  του «Κομμουνιστικού κινδύνου»,   η άρχουσα τάξη δεν θάπρεπε να νοιώθει  ανασφάλειες και να ενισχύει τους κατασταλτικούς μηχανισμούς. Λογικά θα έπρεπε να βλέπουμε  μείωση των απασχολούμενων στο υπ Δημόσιας τάξης, όμως τέτοια μείωση δεν  μπορούμε να αναμένουμε από τα όποια κυβερνητικά Κόμματα που είναι πιστά στην εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών με κάθε τρόπο.

Δεν παραγνωρίζουμε την παρατηρούμενη, αναφερόμενη, μικρή εγκληματικότητα των  τελευταίων χρόνων, όμως αν αυτή οφείλεται στην κλιμακούμενη φτώχεια, αυτή δεν αντιμετωπίζεται με την αναβάθμιση των κατασταλτικών μηχανισμών αλλά με άλλη οικονομική πολιτική που θα καταπολεμά τη φτώχεια.

Με τα δεδομένα που αναφέρθηκαν,  αποδεικνύεται πως στην μεταβαλλόμενη κοινωνία μας, ενισχύεται  το δυναμικό αστυνομίας και  αντίστοιχα  αυξάνουν  τα φαινόμενα αστυνόμευσης. Μάλιστα, αν στη λειτουργία της κοινωνίας, συμπεριλάβουμε και τα θέματα  κοριών και παρακολουθήσεων,  η αστυνόμευση σε όλες τις πτυχές της δυναμώνει. Μονίμως δίπλα μας ο big brother.

Τα δεδομένα αποδεικνύουν  ότι το θέμα της ασφάλειας ήταν πάντα στο ενδιαφέρον της εκάστοτε κυβέρνησης και είναι και σημερινό μέλημα όλων των κυβερνήσεων.

Αναιτιολόγητη η πορεία ενίσχυσης  του αστυνομικού κράτους

Το δυναμικό αστυνόμευσης λοιπόν, σε  δημόσιο και ιδιωτικό τομέα ανέρχεται  σήμερα σε  72 χιλιάδες σε  δημόσιο και 45 χιλ σε ιδιωτικό τομέα, δηλαδή περίπου σε 117 χιλιάδες, αρκετά περισσότερο από το χτες και με ανοδική τάση. Είναι λυπηρό, να διαπιστώνει  κάποιος ότι αυτό είναι ένα επάγγελμα με παρόν και μέλλον, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα.

Τα δεδομένα δείχνουν μία τάση ενίσχυσης  του δυναμικού των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων αστυνόμευσης που θα επιφέρει και ενίσχυση της αστυνόμευσης κάθε μορφής. Ενίσχυση αστυνόμευσης που όμως δεν εξηγείται με αντικειμενικούς όρους, με λογική  αιτιολόγηση

Ενώ θα περίμενε κάποιος, μετά την ήττα του «κομμουνιστικού στρατοπέδου» την αποδυνάμωση δηλαδή  του  «εσωτερικού εχθρού» και  την νίκη του ΝΦ σε επίπεδο ιδεολογίας και οικονομίας, να μειώνεται η ανασφάλεια των κυβερνώντων και των εργοδοτών και να μειώνεται το αστυνομικό κράτος και γενικά οι δυνάμεις «ασφάλειας», οι αριθμοί δείχνουν αντίθετες τάσεις,.

Μάλλον, η εξήγηση βρίσκεται στην ανασφάλεια των εργοδοτών και των δημόσιων προσώπων, που οδηγεί στην παραπέρα αστυνόμευση.

Τι φοβάται όμως  το κατεστημένο, ποιος είναι ο λόγος που αυξάνει το δυναμικό του συγκεκριμένου Υπουργείου ενώ όπως γνωρίζουμε ο μηχανισμός αυτός «εκσυγχρονίζεται»  συνεχώς με νέα υλικοτεχνική υποδομή όπως χημικά, υδροφόρες, κάγκελα κλπ. Μόνο με την προαναφερόμενη αυξανόμενη ανασφάλεια των κυβερνώντων και των εργοδοτών, εξηγούνται οι εξελίξεις που παραθέσαμε, με την παραπέρα  στελέχωση των κατασταλτικών μηχανισμών και την αναβάθμιση των  σχετικών υποδομών.

Όμως η αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων δεν πρέπει να γίνεται με την αστυνομοκρατία. Αντίθετα πρέπει να προσβλέπουμε σε ένα   κράτος που δεν θα θεωρεί εχθρό το μαζικό κίνημα και να έχει σαν πρακτική  την  καταστολή, αλλά κράτος που θα αναβαθμίζει τους τομείς της ανάπτυξης, της Υγείας της Παιδείας  και του πολιτισμού.